CNC (Computer Numerical Control)

📘 CNC G KODLARI VE AÇIKLAMALARI (Temel Liste)

G Kodu	Tanımı (Türkçe)	Açıklama
G00	Hızlı İlerleme (Rapid Traverse)	Takımın kesme yapmadan, en kısa yoldan hızlıca hareket etmesini sağlar.
G01	Doğrusal İlerleme (Linear Interpolation)	Belirtilen hızda düz hat üzerinde kesme işlemi yapar.
G02	Saat Yönünde Dairesel İlerleme	CW (Clockwise) yönde dairesel interpolasyon (yay) hareketi.
G03	Saat Yönü Tersine Dairesel İlerleme	CCW (Counter Clockwise) yönde dairesel interpolasyon.
G04	Bekleme (Dwell)	Belirli bir süre bekleme yapar. (G04 X1 → 1 saniye bekle)
G17	XY Düzlemi Seçimi	Takım yollarını XY düzleminde tanımlar (freze için yay çizimi düzlemi).
G18	ZX Düzlemi Seçimi	Takım yollarını ZX düzleminde tanımlar.
G19	YZ Düzlemi Seçimi	Takım yollarını YZ düzleminde tanımlar.
G20	İnç Modu (İngiliz ölçü)	Ölçü birimi olarak inç kullanılır.
G21	Metrik Modu	Ölçü birimi olarak mm kullanılır.
G28	Referans Noktasına Dönüş	Takımı sıfır noktasına (makine referansı) götürür.
G40	Takım Yarıçap Telafisini İptal Et	Takımın kesme yarıçap telafisini devreden çıkarır.
G41	Takım Yarıçap Telafisi – Sol	Takım telafisini kesim yönünün soluna göre ayarlar.
G42	Takım Yarıçap Telafisi – Sağ	Takım telafisini kesim yönünün sağına göre ayarlar.
G43	Takım Uzunluk Telafisi (Pozitif)	Takımın uzunluğunu kontrol eden telafiyi etkinleştirir.
G49	Takım Uzunluk Telafisini İptal Et	Takım uzunluk telafisini devreden çıkarır.
G53	Makine Koordinat Sisteminde Hareket	Geçici olarak makine koordinat sisteminde hareket sağlar.
G54-G59	İş Parçası Sıfır Noktası Ayarları	Kullanıcı tanımlı sıfır noktası sistemleri.
G80	Sabit Delik Döngüsünü İptal Et	Delik delme döngülerini devreden çıkarır.
G81	Delik Delme Döngüsü (Düz)	Basit delik delme işlemi yapar.
G82	Delik Delme (Beklemeli)	Delik dibinde kısa süre bekleme yapılır.
G83	Kademeli Delik Delme (Peck Drilling)	Derin delik için kademeli (zıplayarak) delme yapılır.
G84	Diş Çekme (Taplama Döngüsü)	Diş çekme (vida açma) işlemi yapılır.
G85	Delik Genişletme (Reaming)	Delik yüzey kalitesi için genişletme döngüsü.
G90	Mutlak Programlama Modu	Tüm konumlar sabit (referans) noktaya göre hesaplanır.
G91	Artışlı (İzafi) Programlama Modu	Konumlar bir önceki pozisyona göre verilir.
G92	Geçici Sıfır Noktası Tanımlama	Geçici iş parçası sıfır noktası tanımı yapılır.
G94	Dakikadaki İlerleme (mm/dk)	Besleme değeri dakika başına mm olarak verilir.
G95	Devir Başına İlerleme (mm/dev)	Besleme değeri her bir mil devrine göre belirlenir.
G96	Sabit Kesme Hızı	Takımın kesme yüzey hızı sabit tutulur (özellikle torna için).
G97	Sabit Mil Devir Hızı	Mili sabit devirde döndürmek için kullanılır.

---

🎯 Notlar:

• G kodları çoğu zaman M kodları (yardımcı fonksiyonlar) ile birlikte kullanılır. Örneğin:
  G01 X20 Y20 F100 M03 → Takım 100 mm/dk hızla X20 Y20 noktasına gider ve M03 ile mil saat yönünde döner.
• G kodları tezgah türüne (freze, torna, EDM vb.) ve üreticiye göre ufak farklılıklar gösterebilir. Fanuc, Siemens, Haas gibi sistemlerde bazı varyasyonlar olabilir.

📘 CNC TAKIMLARI EĞİTİM DOSYASI (FREZE – MATKAP – TAKIM TUTUCULAR)

🔹 1. Freze Takımları (Milling Cutters)

Takım Adı	Açıklama	Kullanım Alanı
Parmak Freze (End Mill)	Çok amaçlı frezeleme takımı. Uç kısmı ve yan yüzeyleri kesme yapar.	Genel şekil verme, cep açma, kanal işleme.
Kaba Talaş Freze	Geniş dişli, agresif kesim yapabilen freze.	Yüksek hacimli kaba talaş kaldırma işlemleri.
Finisaj Freze	Hassas ve düzgün yüzey istenen işlemlerde kullanılır.	Yüzey kalitesine önem verilen işler.
Top Uçlu Freze (Ball Nose)	Ucu yarım küre şeklindedir.	3D yüzey işleme, kalıpçılık, kontur işlemler.
Köşe Radyüslü Freze	Uç köşesi kırık/yuvarlatılmıştır.	Dayanıklılık ve yüzey kalitesi gereken işler.
T-Slot Freze	T kanalları açmak için özel şekilli freze.	T kanal ve raylı bağlantılar.
Disk Freze (Side & Face Cutter)	Yanlardan kesim yapabilen disktir.	Yanal kanallar, derin kesimler.
Dişli Açma Frezesi	Dişli profili açmak için özel kesici uçlar.	Dişli üretimi, makine parçaları.

---

🔹 2. Matkap ve Delik Açma Takımları

Takım Adı	Açıklama	Kullanım Alanı
Spiral Matkap (Twist Drill)	En yaygın kullanılan matkap ucu.	Genel delik delme işlemleri.
Rayba (Reamer)	Delik yüzeyini hassas büyütür ve pürüzsüzleştirir.	Toleranslı ve düzgün delik yüzeyi.
Havşa (Countersink)	Vida başı veya konik geçişler için genişletme.	Cıvata yuvası açma.
Kademeli Matkap	Farklı çaplara göre ilerleyerek delik açar.	Sac metal, ince parçalarda.
Delik Büyütücü Freze	Açılan deliği büyütmek veya düzgünleştirmek için.	Çap genişletme ve yüzey düzleştirme.

---

🔹 3. Diş Çekme ve Vidalama Takımları

Takım Adı	Açıklama	Kullanım Alanı
Kılavuz (Tap)	İç diş açma takımıdır.	Vidalı delikler oluşturmak için.
Pafta (Die)	Dış diş açma takımı.	Cıvata dişi açma işlemi.
Helisel Kılavuz	Talaşı yukarı taşır, kör delikler için uygundur.	Kör deliklerde vida açma.
Düz Kılavuz	Talaşı aşağıya doğru iter, geçişli delikler için.	Delikten çıkan vida işlemleri.

---

🔹 4. Takım Tutucular ve Bağlama Elemanları

Takım Adı	Açıklama	Kullanım Alanı
ER Pens Tutucu	En yaygın tutucu sistemidir, çok yönlü kullanım.	Freze, matkap gibi takımlarda.
BT / SK / HSK Konikler	Tezgah ve spindle uyumlu konik bağlantılar.	CNC işleme merkezlerinde.
Mors Konik Tutucu	Matkap uçları için kullanılır.	Delik işlemleri.
Hidrolik Tutucu	Yüksek hassasiyetli bağlama sağlar.	Finisaj, hassas işler.
Isıl Büzüşme Tutucu (Shrink Fit)	Takım ısıtılarak tutucuya sabitlenir.	Titizlik ve denge gereken uygulamalar.

---

🔹 5. Tornalama Takımları (Opsiyonel – torna için)

Takım Adı	Açıklama	Kullanım Alanı
Dış Tornalama Ucu	Malzeme dış yüzeyini işler.	Genel dış çap işlemleri.
İç Tornalama Ucu	İç boşluk işlemlerinde kullanılır.	Delik içi talaş kaldırma.
Alın Tornalama Ucu	Parçanın alın yüzeyini düzleştirir.	Alın düzleştirme.
Vida Tornalama Ucu	Vida profili işler.	Diş çekme (vida açma).

---

🎓 Ek Bilgi: Takım Malzemeleri ve Kaplamalar

Malzeme / Kaplama	Açıklama
HSS (High Speed Steel)	Ekonomik ve genel kullanım içindir.
Karbid (Carbide)	Daha sert ve yüksek devirlerde kullanılabilir.
Kaplamalı (TiN, TiAlN)	Isı dayanımı ve takım ömrü artırılmıştır.
Elmas Uçlu (PCD)	Aşırı sert yüzeylerde kullanılır.